समाज सुधारक विभूती फाल्गुनन्द

सन्दर्भ : फाल्गुनन्द लिङदेनको १३५ औं जन्मजयन्ती : हरेक वर्ष कार्तिक २५ गते फाल्गुनन्द लिङदेनको जन्मोत्सवको रुपमा देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी फाल्गुनन्दलाई सम्झिने गरिन्छ । हुनत फाल्गुनन्दबाट प्रतिपादित धार्मिक मार्गको विषयलाई लिएर लिम्बू समुदायमा विवाद पनि उतिकै रुपमा छदैछ । यद्यपी उनले समाज परिवर्तनको लागि पु¥याएको महत्वपूर्ण योगदानलाई मूल्याकंन गर्दै उनको कामको उच्च प्रशंसासहित ...

तिहार पर्व उर्फ वालिहाङ तङ्नाममाथि एक चर्चा : दसैको विरोध गर्ने हो भने तिहार पर्व चाहिँ कुन दृष्टिकोणले आदिवासी समुदायसँग सम्बन्ध राख्छ त ?

अमर तुम्याहाङ साबिती याक्थुङ (लिम्बू)संस्कृतिको रूपमा वालिहाङ तङनाम, यसको सामयिक समयसीमाको खोजी, खस नेपालीले मस्त पेलेको पछिल्लो याक्थुङ लोक जिब्रोले बलिहाङ भन्ने वालिहाङ शब्द र लिम्बु भाषा विज्ञानको लेखाजोखा, वालिहाङ र वालिहाङ तङ्नाम सम्बन्धी पाइएका पछिल्लो समयका केही सामग्रीको सङ्क्षिप्त चर्चा यस आलेखमा गर्ने जमर्को गरिएको छ । यस आलेखमा पुराना समग्रीमा उल्लेख भए अनुसार ‘बलिहाङ’ शब्द जस्...

एक्काइसौँ शताब्दीको विकासको मार्ग चीनको सफलताको मार्गले निर्धारण गर्नेछ : प्रम ओली (पूर्णपाठ सहित)

काठमाडौँ, ७ असोज । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले छिमेकी चीन शक्तिशाली देश भइकन पनि दम्भपूर्ण र अवाञ्छित गतिविधिमा नलाग्नु विश्व राजनीतिक इतिहासमा नयाँ परिदृष्य भएको बताउनुभएको छ । नेकपाको केन्द्रीय स्कूल विभाग र चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको अन्तरराष्ट्रिय विभागले आयोजना गरेको विचारधारात्मक छलफल कार्यक्रमको शुभारम्भका अवसरमा सोमबार प्रधानमन्त्रीले दिनुभएको सम्बोधनमा उहाँले भन्नुभ...

राजनीति र शुद्धिकरण

जे.पी.केरुङ राजनीति एउटा यस्तो सशत माध्यम हो, जसले समाज र राष्ट्रलाई रुपान्तरण गर्दछ ,उतm रुपान्तरणको निर्धारण राजनीतिक व्यतिmत्वले गर्दछ भन्दा अत्युतिm नहोला । विश्व घटनाक्रमको ईतिहास देखि वर्तमानसम्म अध्ययन गर्दा राजनीति भन्दा राजनीतिक व्यतिmत्वले महत्व भुमिका खेलेको देखिन्छ त्यसैले यो भन्न सकिन्छ कि राजनीति साधन मात्र हो साध्य होईन । जतिखेर प्रभावशाली ...

अयोध्यामा मस्जित मात्र हैन, निर्मोही र बुद्धिष्टको पनि दावी

हिन्दुहरुले विश्वास गरिआएको तेत्तीस करोड देविदेवताको वैज्ञानिक प्रमाणिकरण आजसम्म कहिँपनि भएको छैन । छ त केवल मुर्ती अनि मंदिरहरु । ती मध्ये प्रख्यात मंदिर र मंदिर भित्र रहेका अधिकांश मुर्तीहरुका बारेमा अहिले पुरै हिन्दुस्तान (भारत)मा खलवली हुनेगरी बिवाद आईरहेको छ । जसमध्ये सवैभन्दा ज्यादा बुद्धिष्टहरुले आफ्नो चैत्यविहारहरुलाई हिन्दुले कब्जा लिएको आरोप लगाउने गरेका छन् । भारतको बद्रिना...

सुशासन कायम गर्न कर्मचारी ट्रेड युनियनको भूमिका

अम्वादत्त भट्ट कर्मचारीतन्त्रको मुलभूत दायित्व तथा कर्तव्य भनेको जनतालाई सर्वसुलभ रुपमा सेवा प्रवाह गर्नु हो । आफ्नो सम्पूर्ण समय जनसेवामा समर्पित गर्ने जनसेवक पनि जनताको छोरा र छोरी भएकाले उनिहरुका आधारभूत आवश्यकता परिपूर्ति गर्ने कर्तव्य राज्यको हो । हामी अहिले समाजवादोन्मुख नेपाली समाज निर्माणको दिशामा अघि बढेका छौं । समाजवाद स्थापनाको पहिलो शर्त आत्मनिर्भर राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको आधार खड...

प्राचीन मानव सभ्यता र चिहानवीचको सम्बन्ध

  लेखक भीम केरुङ मानव जीवनमा मृत्यु संस्कार अन्तिम संस्कार भएकोले यो अभिन्न र महत्त्वपूर्ण हुन्छ । मानिसको मृत्युु भएपछि अन्त्येष्टि गर्ने परम्परागत विधिमा लासलाई जलाउने र जमिनमा गाड्ने यी दुई व्यवहारमा प्रमुख छन् । समयको विकासक्रमसँगै अन्तिम संस्कार विधि पनि परिस्कृत बन्दै गएको छ । दाहसंस्कारका  लागि केही खोलानदी किनारमा शवदाह गृहहरूको निर्माण राज्यस्तरबाट भएपनि पर्याप्त, समयसापे...

बुद्ध शिक्षाको व्यावहारिक र वैज्ञानिक ग्रन्थ ‘त्रिपिटक’

रुपन्देही, १५ भदौ (रासस) ः गौतम बुद्धको महापरिनिर्वाण पछि शोकमग्न भिक्षुहरुसँग सुभद्र नामक एक भिक्षुले भने – “भिक्षुहरु, शोक नगर, रोदन नगर ! हामीहरुले महाश्रमणबाट छुटकारा पाएका छौं । उनी हुँदा जहिले पनि ‘यो गर, यो नगर’ भन्थे तर, अब हामी जे मन लाग्यो त्यही गर्न पाउने भएका र्छौं ।” सुभद्र भिक्षुको यो वचन सुनेर सबै भिक्षुहरु छक्क परे । बुद्धको महापरिनिर्वाणपछि सद्धर्मको नाश हुने डर भयो । भिक्षु...

प्रदेश लोकसेवा आयोग कस्तो बनाउने ?

नेपालको संविधानले संघीय कर्मचारीतन्त्रकोलागि लोक सेवा आयोग र प्रदेश तथा स्थानीयतहकोलागि प्रदेश लोक सेवा आयोगको व्यवस्था गरेर नेपालको कर्मचारीतन्त्रमा मेरिट प्रणालीलाई सुरक्षित गरेको छ भने राज्य सञ्चालनका प्रत्येक तहमा समानुपातिक समावेशीको नीति लिएर निजामती सेवालाई बढीभन्दा बढी प्रतिनिधिमूलक बनाउने उद्देश्य पनि संविधानले राखेकोछ । मेरिट र समावेशी प्रणालीको व्यवस्थाले सक्षम प्रतिनिधिमूलक सार्...

असमावेशी विज्ञापनमा किन चुप मधेशी दल ?

नेपालको संविधान आफैमा पूर्ण छैन । तर, जुन राम्रा पक्षहरू छन् त्यसलाई पनि लोकसेवा आयोगले उल्लंघन गर्दै गइरहेको अवस्था छ । नेपाली जनताको ठूलो बलिदानीबाट आएको समानुपातिक समावेशितासहितको संघीयतामाथि नै प्रहार गर्ने गरी लोकसेवा आयोगले असंवैधानिक विज्ञापन गरेको हो । यसको विरूद्धमा चरणबद्ध रूपमा आन्दोलनका घोषणा भएको छ । यस विज्ञापनलाई खारेज गर्नका लागि राज्य व्यवस्थाको समितिले लोकसेवा आयोग र सामान्...